Carpentras
Cathédrale Saint-Siffrein
De Cathédrale Saint-Siffrein (15e – 16e eeuw), is een gotisch rooms-katholiek kerkgebouw. Tot 1801 was het de kathedraal van het toenmalige bisdom Carpentras. Sinds 1801 is het de parochiekerk Saint-Siffrein van Carpentras. De kathedraal was toegewijd aan de heilige Siffrein, bisschop van Carpentras in de 6e eeuw. De versie van de 15e – 16e eeuw is de vierde kathedraal op rij op deze plek.
Historie
Eerste kathedraal
Volgens de traditie bouwde bisschop Siffrein, de eerste kathedraal van Carpentras. Hij was monnik van Lérins. De kathedraal was een klein éénbeukig kerkgebouw.
Tweede kathedraal
In de Middeleeuwen werd op dezelfde plek een tweede kathedraal opgericht in Romaanse stijl. Tevens werd naast de kathedraal een kanunnikenhuis gebouwd.
Derde kathedraal
Een grotere kathedraal, eveneens in Romaanse stijl, bestond van de jaren 1215 tot 1399. Het kende een klokkentoren en een koepel bovenop de kruising. In de loop van de 14e eeuw brokkelde de kathedraal af. In 1399 stortte het bouwwerk in. De Romaanse kloostergang bleef nog bestaan tot in de 19e eeuw; in 1829 ging het kanunnikenhuis tegen de vlakte ten behoeve van de bouw van de gevangenis van Carpentras. De Romaanse klokkentoren bleef nog bestaan tot in 1875; toen werd het afgebroken en vervangen door een moderne klokkentoren.
Vierde kathedraal
Van 1405 tot 1531 werd gebouwd aan een gotische kathedraal. De bouwwerken startten in 1405, op bevel van Tegenpaus Benedictus XIII, die in Avignon zetelde tijdens het Westers Schisma. Aan de zuidkant werd de toegangspoort opgericht in flamboyante gotiek. Deze poort wordt de Mariapoort genoemd, of ook wel de Joodse poort. Langs deze poort kwamen de Joden binnen die zich bekeerd hadden tot het christendom. Boven de Mariapoort wordt de rattenbol uitgebeeld: dit slaat op het vergankelijke in de wereld, met andere woorden op wat eetbaar is door ratten. Nog uit de 15e eeuw stamt de triptiek van de Kroning van Maria, afgewerkt in bladgoud.
In 1531 was de kathedraal Saint-Siffrein klaar voor inwijding. Dit was vrij laat voor een gotische kathedraal in verhouding tot andere gotische kathedralen.
Begin jaren 1600 koos bisschop Horace Capponi, een Italiaans bisschop in het pauselijke Carpentras, voor de verfraaiing van de hoofdpoort aan de westzijde. Capponi liet marmer uit Carrara overkomen om versieringen aan te brengen aan de gotische zijgevel. Er verrees een marmeren kruis boven de poort, alsook twee nissen met een beeld van de apostelen Paulus en Petrus. Andere bisschoppen van Carpentras bestelden werken aan het interieur. Het interieur kent veel smeedijzerwerk, heeft twee orgels gehad en bezit een collectie brokaten kazuifels en marmeren altaren. De kostbare zilveren en gouden ceremoniale attributen, werden later tijdens de Franse Revolutie gestolen.
In de kerk bevindt zich een altaarschilderij dat keizerin Helena voorstelt die het kruis van Christus vindt. In de kathedraal was er, tot de Franse Revolutie, een zijkapel waarin een van de nagels van Jezus’ kruis werd vereerd. Volgens de traditie was het ook keizerin Helena die deze nagels vond in Jeruzalem.
Tijdens de Franse Revolutie werden de marmeren beelden van de apostelen Petrus en Paulus vernield. De nissen zijn tot op heden leeg.
In 1801 werd het bisdom Carpentras afgeschaft door het Concordaat van Napoleon Bonaparte. Het bisdom ging op in het aartsbisdom Avignon en de kathedraal van Carpentras werd een parochiekerk.
De Synagoge
De oudste nog actieve synagoge in Frankrijk staat in Carpentras op de Place Maurice Charretier. Het is in dit deel van de Vaucluse waar Paus Clemens VI de joden relatieve vrijheid bood toen zij begin 14e eeuw door de Franse koning Philips IV verdreven werden. Ze werden en worden wel ‘Les Juifs du Pape’ genoemd. De bisschop van Carpentras, een volle neef van de Paus, gaf hen toestemming om een synagoge te bouwen en een eigen begraafplaats op te zetten. De constructie van de synagoge ving aan in 1367.
Medio vijftiende eeuw was het overigens wel weer gedaan met de relatieve vrijheid. De pausen waren inmiddels weer uit Avignon vertrokken en terug in Rome. En in de Provence trokken joden zich noodgedwongen terug in een aantal ghetto’s waarvan er uiteindelijk vier overbleven, naast Carpentras in Avignon, Cavaillon en L’Isle-sur-la-Sorgue. De Franse revolutie betekende in elk geval tijdelijk ook het einde van de synagoge als gebedshuis, de revolutionairen zelf maakten er gebruik van als vergadercentrum. Maar kort daarna liet de Franse staat begin 19e eeuw de joden weer toe tot hun synagoge en subsidieerden zelfs de restauratie. In 1924 werd de synagoge officieel geclassificeerd als een historisch monument. Het fraaie interieur is een bezoek zeker waard.
Bronnen : https://nl.wikipedia.org, https://lafermedavidson.be, https://www.coteprovence.nl
Photos : Jean-Jacques Lagneau, Konradm
